4.ÜNİTE-MADDE ve DEĞİŞİM

1.MADDENİN HAL DEĞİŞİMİ

Madde doğada 3 şekilde bulunur.Maddenin bu halleri KATI,SIVI ve GAZ dır.Madde bir halden diğer hale geçebilir.Bu olaya ”Hal Değişimi” denir.

Madde hâl değişimi sırasında çevreden ısı alır ya da çevresine ısı verir. Çevreden ısı alarak katı hâlden sıvı hâle geçmeye erime, sıvı hâlden gaz hâle geçmeye buharlaşma,katı halden direkt gaz hale geçmeye ise süblimleşme adı verilir.

Çevreye ısı vererek gaz hâlden sıvı hâle geçmeye yoğuşma, sıvı hâlden katı hâle geçmeye donma,gaz halden direkt katı hale geçmeye ise kırağılaşma adı verilir.



Kaynama ve Buharlaşma Arasındaki İlişki

Buharlaşma her sıcaklıkta ve sıvının sadece yüzeyinde gerçekleşen bir hâl değişimi olayıdır.

Buharlaşma hızı sıcaklığa bağlı olduğu için sıcaklık arttıkça buharlaşma hızı da artar.

Buharlaşmanın en yoğun ve hızlı gerçekleştiği zamanda ise kaynama başlar.

Kaynama belirli sıcaklıkta ve sıvının her tarafında gözlemlenir

Kaynama süresince de sıvının sıcaklığı değişmez.

2.MADDENİN AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ

Erime, Donma ve Kaynama Noktaları

Saf Maddelerin Kaynama Noktası

Isı alan sıvı bir madde zamanla sıvı hâlden gaz hâle geçer, yani buharlaşır. Buharlaşmanın sıvının her yerinde gerçekleşmesi ile sıvı kaynamaya başlar. Isıtılan saf sıvıların sıcaklıkları kaynama başlayıncaya kadar artar ve kaynama süresince sabit kalır. Maddenin sıvı hâlden gaz hâle geçtiği bu sıcaklık değerine “kaynama sıcaklığı”, veya “kaynama noktası“ denir.

BAZI SAF MADDELERİN KAYNAMA NOKTALARI

NOT:Kaynama noktası saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir.

Saf Maddelerin Erime ve Donma Noktaları

Isıtılan saf katı maddelerin sıcaklıkları erime başlayıncaya kadar artar ve erime süresince sabit kalır. Maddenin katı hâlden sıvı hâle geçtiği bu sıcaklık değerine “erime sıcaklığı“, veya  “erime noktası“ denir.

Soğutulan saf sıvı maddelerin sıcaklıkları da donma başlayıncaya kadar azalır ve donma süresince sabit kalır. Maddenin sıvı hâlden katı hâle geçtiği bu sıcaklık değerine “donma sıcaklığı“, veya “donma noktası“ denir.

NOT:Bütün Saf maddeler için erime sıcaklığı,donma sıcaklığına eşittir.

BAZI SAF MADDELERİN ERİME VE DONMA NOKTALARI

NOT:Erime ve donma noktası saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir

3.ISI ve SICAKLIK

Isı ve Sıcaklık günlük yaşamda birbiri yerine yanlışlıkla kullanılsa da gerçekte birbirinden farklı kavramlardır.Şimdi Isı ve sıcaklık kavramlarını yakından tanıyalım

ISISICAKLIK
Isı maddeler arasında alınıp-verilebilen bir enerjidir. Sıcaklık ısının göstergesidir.
Isı kalorimetre kabı ile ölçülür. Sıcaklık termometre ile ölçülür.
Isının birimi Kalori (cal) veya Joule (J) dür. Sıcaklık birimi Santigrad derece yani Selsiyus ( 0C )tur.

GÜNLÜK YAŞAMDA YANLIŞ KULLANILAN CÜMLELER VE DOĞRU HALLERİ

Bugün hava sıcaklığı 50 j dür.YANLIŞ
Bugün hava sıcaklığı 50
0C dir.
DOĞRU
Kalorifer peteğinden sıcaklık aldımYANLIŞ
Kalorifer peteğinden ısı aldımDOĞRU
Çocuğun ateşi 38 joule olmuşYANLIŞ
Çocuğun ateşi 38
0C olmuş.
DOĞRU
Su 100 j sıcaklıkta kaynarYANLIŞ
Su 100
0C sıcaklıkta kaynar
DOĞRU
Senin elinden sıcaklık alıyorumYANLIŞ
Senin elinden ısı alıyorumDOĞRU

3.ISI MADDELERİ ETKİLER

Isı alan ya da ısı veren maddelerin boyunda,hacminde ve yüzey alanında artış veya azalış meydana gelir.Genleşme ve Büzülme maddenin katı,sıvı ve gaz hallerinde meydana gelebilir.

Isı alan maddenin boyunda,hacminde ve yüzey alanında meydana gelen artışa genleşme denir.

GENLEŞME ÖRNEKLERİ
Yazın elektrik tellerinin sarkması
Güneşte bekleyen deodorant şişelerinin patlaması
Sıcak ortamda bekleyen topların şişmesi veya patlaması
Tren rayları arasındaki boşluğun yazın azalması
Isıtılan metal çubuğun boyunun uzaması
Kapağı açılmayan kavanoz kapaklarının sıcak suya konulunca açılması
Termometredeki sıvının sıcak ortamda yükselmesi

NOT: SU DİĞER MADDELERİN AKSİNE SOĞUTULUNCA GENLEŞİR.CAM ŞİŞEDE BUZLUĞU KONULAN SU SOĞUYUNCA GENLEŞİR VE CAM ŞİŞE KIRILIR.

Isı veren maddenin boyunda,hacminde ve yüzey alanında meydana gelen azalmaya büzülme denir.

BÜZÜLME ÖRNEKLERİ
Yazın elektrik tellerinin gergin olması
Termometredeki sıvının kışın alçalması
Soğuk ortamda bekleyen topların havasının inmesi
Tren rayları arasındaki boşluğun kışın artması
Soğutulan metal çubuğun boyunun kısalması

ANASAYFA KONU ANLATIMLARI

11 thoughts on “4.ÜNİTE-MADDE ve DEĞİŞİM”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir